Blog: Ethiek en ingenieurs

Tijdens de boekpresentatie over Philosophy en Engineering in maart 2010 werd weer eens duidelijk hoe belangrijk communicatie over wetenschap en technologie is en hoe vaak ethische kwesties daarbij een rol spelen. Dat dat niet altijd even gemakkelijk is weet iedereen.
Samen met KIVI NIRIA ga ik proberen hier wat meer aandacht aan te besteden, door te reageren op uw vragen en anecdotes over dit onderwerp. Elke week zal ik uw vragen en voorbeelden becommentariëren.
Dan kunnen we van elkaar leren!
Dus, heeft u een vraag over ethiek en/of communicatie, of een interessante anecdote? Blog dan mee!

Patricia Osseweijer

Reactie van Patricia Osseweijer op geplaatste blogs

Lieve lezers,

Vandaag een reactie op de vragen over de Gedragscode voor ingenieurs gebruikt door KIVI NIRIA.
De code is zo op het eerste gezicht recht toe - recht aan en als zodanig sturend of leidend voor de gebruiker. Onderdelen 2, 4, 8, 9 en 10 geven norm aan hoe men zich dient te gedragen. Onderdelen 5, 6 en 7 verzekeren de ontvanger van diensten van de ingenieur dat deze zijn professionele kennis en vaardigheden bijhoudt. Regel 1 is duidelijk ingekaderd door in 1.2 te refereren aan de bestaande regelgeving. Waar ik me in eerste instantie een beetje zorgen over maak is onderdeel 3. En dan met name 3.3. Hoe kan de ingenieur die maatschappelijke risico’s inschatten? En hoe ver gaat dat? Betreft het ‘slechts’ de risico’s of ook de effecten voor werkgelegenheid, voor milieubelasting, voor esthetische waarde, voor eerlijke distributie van winst, etc.? En moet hij dat alleen doen voor het toepassen van een technologie of moet hij ook aan de bel trekken als een technologie niet toegepast wordt en er daardoor mogelijk maatschappelijke schade wordt geleden? Ik ben erg benieuwd hoeveel ingenieurs in hun opleiding iets hebben geleerd over hoe je dat doet! En zo mogelijk nog benieuwder naar ervaringen uit de praktijk! Wie heeft weleens bijgedragen aan een discussie over maatschappelijke gevolgen?
Mailt u mij?

Patricia Osseweijer
30-04-2010

Lieve lezers,

Vorige week deed ik mijn oproep aan u allen om mij uw vragen omtrent communicatie of ethische issues voor te leggen. Of om mij voorbeelden te sturen van communicatie over ethische zaken die we dan ter lering in deze blog kunnen bespreken. Vol verwachting opende ik mijn mailbox en … daar was het resultaat. 3 reacties, waarvan 2 suggesties (met dank!) die voor meerderen van belang zijn en 1 vraag.
Hartelijk dank Peter Versteegh, ik ga zeker proberen op die workshop te zijn en mag ik u uitnodigen om de belangrijkste resultaten van die bijeenkomst over CO2 opslag hier te presenteren?
En dan de vraag van Marjolein Zakee, of gamma’s, beta’s en alpha’s eigenlijk wel met elkaar kunnen communiceren? Mijn ervaring is dat er wel degelijk beta’s zijn die heel goed kunnen overbrengen wat de technische uitdagingen zijn. Maar vaak gaat communiceren over meer. Over de consequenties van die nieuwe technologie voor de luisteraars en hun familie, kennissen of buren. En dan gaat het dus niet meer om de technologie zelf, maar om de ethische en sociale aspecten. Nou daar kunnen gamma’s en alpha’s vaak meer over zeggen. Een echte samenwerking zou dus mooi zijn, maar die zie je nog niet zo vaak! De ervaring leert dat beta’s, gamma’s en alpha’s de problemen anders interpreteren en dat zij vaak andere oplossingsrichtingen voor ogen hebben. Meer overleg helpt, maar dan moet het wel gaan over de volledige vraag die op tafel ligt: Wat is het probleem, of voor welk probleem biedt de voorgestelde technologie een oplossing? En voor welke zaken niet? Wat is de consequentie voor de omgeving en de maatschappij op korte en lange termijn? Welke problemen worden daarbij door partijen gevoeld en welke oplossingen kunnen we daarvoor aandragen en met elkaar bespreken? Als we dat nou eens wat meer structureel zouden proberen te doen? En natuurlijk voordat we de (nieuwe) technologie introduceren!
Dan nog de tip van de week: Ken je publiek! Als je gaat communiceren met mensen waar je niet dagelijks mee werkt probeer dan zo goed mogelijk vooraf in te schatten hoe zij jouw boodschap zullen ontvangen en welke vragen zij zullen hebben. En bereid die vragen voor.

Ik kijk weer uit naar uw vragen en ervaringen (mag ook anoniem hoor!)
Tot volgende week!

Patricia Osseweijer
19-04-2010

Onze gedragscode is denk ik wat cryptisch en vrijblijvend Aan Patricia schreef ik dit voorjaar het volgende
Op een van mijn eerste reizen als expat (1976), kwam ik bijgaande tekst van ASME tegen. Bij de discussies over ethiek binnen de Ingenieurs omgeving is dit materiaal gebruikt. De Gedragscode voor Ingenieurs die door KIVI NIRIA wordt gebruikt moeten we even vergelijken. De ASME procedures als bij rapportages iets niet goed gaat, het individu komt in de klokkeluiders positie, is een wat omvangrijker vraagstuk.
Voor de ingeieur als individu is de nieuwe ASME code aan de maat denk ik.
We kunnen (opnieuw) overwegen iets meer van de ASME code over te nemen.
Dit neemt niet weg dat onderstaand probleem ook aandacht vraagt.
Grotere vraagstukken (als door de collega's hierboven ingebracht) met al dan niet geregelde collectieve verantwoordelijkheden behoeven een andere zo mogelijk een beetje universele benadering ook voor de grotere vraagstukken. (Gedragscode voor Ingenieurs die door KI
24-10-2010 | 15:35 | | Hindrik Koning
Geachte mevrouw Osseweijer, beste Patricia,

Is er iets bijzonders aan de hand, of stopt het zomaar?

hartelijke groet, Hindrik
12-09-2010 | 16:42 | | Hindrik Koning
Geachte mevrouw Osseweijer, beste Patricia,

De workshop "CCS and public acceptance" was geslaagd. Er waren 70 deelnemers uit veel Europese landen. Enkele conclusies:
- Er is nog steeds een informatietekort over CCS zodat het publiek nog geen conclusie bereikt
- De boodschapper is net zo belangrijk als de boodschap. De industrie heeft wat dat betreft gefaald. Het meeste vertrouwen van het publiek krijgen NGO's en wetenschap
- Ontbreken van steun in de lokale gemeenschap kan een showstopper worden voor CCS
- Ondanks dit alles wordt er nog steeds heel weinig geïnvesteerd in inzicht in de publieke opstelling
- Schenk aandacht aan de vraag "What is in it for me?".
Met vriendelijke groet,
Peter Versteegh
18-06-2010 | 16:58 | | Peter Versteegh
Geachte mevrouw Osseweijer, beste Patricia,
Een gemeenschappelijke code voor gedeelde ethische verantwoordelijkheden grote vraagstukken dacht ik op de agenda te krijgen. De vraag is of we gezamenlijk verder dingen gaan uitwerken.
Als voorbeeld is de ethiek bij life cycle data exchange and data storage (ISO STEP, ISO 15926 etc)
03-06-2010 | 22:23 | | Hindrik Koning
voor mij is de precieze tekst van de Gedragscode niet zo belangrijk. De strekking uiteraard wel. Het bedrijfsleven ziet (meer en meer)in dat hun activiteiten op veel terreinen gevolgen hebben (milieu, omgeving, wellicht sociale structuren, werkgelegenheid etc.) en ook de wetenschap wil, wellicht op een ander niveau, ook steeds meer met deze multidisciplinariteit rekening houden. Hiervoor zal iedereen een 'bewustzijn' moeten opbouwen. Dat is m.i. nooit exact, maar altijd zeer grof. (zelfs voor de 'core-business': hoe groot is mijn markt, kunnen experts zelden een goede schatting geven, denk aan de beroemde miskleun van IBM over de PC-markt...) Ook op individueel- /projectniveau komen veel aspecten samen. Ik ben zelf actief op gebied van duurzame energie. Door de veranderingen op dat gebied, die te snel voor de één en te langzaam voor de ander gaan, zijn er winnaars en verliezers. Of een techniek te langzaam of te snel wordt ingevoerd is al snel een mening en geen feit.
09-05-2010 | 16:57 | | Frank Schoof
Hoe zit het met de maatschappelijke risico's waarvoor de ingenieur wel / niet verantwoordelijk is? In principe kan de ingenieur dit overlaten aan aan de hoger geplaatste in de organisatie die niet perse ingenieur hoeft te zijn!). Als hij wel verantwoordelijk is, kan hij voor de invulling daarvan beter eerst te rade gaan bij een deskundige van KIVI NIRIA die de gedragscode heeft opgesteld. Als hij toch geheel op eigen gezag wil handelen, moet hij een boek over ehiek gaan lezen!
08-05-2010 | 15:39 | | mr ir hendrik th van asselt
Geachte mevrouw Osseweijer, beste Patricia,

Reminder Blog ‘Ethiek binnen ingenieurswerk’
Hoe kan de ingenieur die maatschappelijke risico’s inschatten? En hoe ver gaat dat? Betreft het ‘slechts’ de risico’s of ook de effecten voor werkgelegenheid, voor milieubelasting, voor esthetische waarde, voor eerlijke distributie van winst, etc.?

Ik denk dat een ingenieur al de maatschappelijk risico’s goed kan inschatten, de vraag is of hij of zij verantwoordelijk is voor deze risico’s, immers de hard te maken ethiek moet ergens nabij de grens van de verantwoordelijkheid ophouden. Zo lijkt ons collectief besef te zeggen. Als uitgangspunt hoeft dit uiteraard niet.

Naar mijn mening zijn dit collectief gedragen risico’s, de besluiten over deze vormen van risico’s liggen liggen vaak bij mensen die deze niet kunnen inschatten of alsnog aangeleerd kunnen krijgen. De centrale overheid met Regering en Tweede Kamer zijn daarvan een vo
07-05-2010 | 14:57 | | Hindrik Koning

Geachte mevrouw Osseweijer, beste Patricia,

Op een van mijn eerste reizen als expat, kwam ik bijgaande tekst van ASME tegen. Bij de discussies over ethiek binnen de Ingenieurs omgeving is dit materiaal gebruikt. De Gedragscode voor Ingenieurs die door KIVI NIRIA wordt gebruikt moeten we even vergelijken. De ASME procedures als bij rapportages iets niet goed gaat, het individu komt in de klokkeluiders positie, is een wat omvangrijker vraagstuk.
Voor de ingeieur als individu is de ASME code aan de maat dek ik.

Grotere vraagstukken (als door de collega's hierboven ingebracht) met al dan niet geregelde collectieve verantwoordelijkheden behoeven een andere zo mogelijk een beetje universele benadering ook voor de grotere vraagstukken. (Gedragscode voor Ingenieurs die door KIVI NIRIA doet voor zover ik me herinner ook geen recht aan ethiek bij collectieve verantwoordelijkheden inzake grote vraagstukken)
Met name een gemeenschappelijke code voor deze grote vraagstukken heeft mijn be
26-04-2010 | 17:37 | | Hindrik Koning
Allicht een typische technische vraag: U geeft aan "beta’s, gamma’s en alpha’s de problemen anders interpreteren en dat zij vaak andere oplossingsrichtingen voor ogen hebben". Kunt u dat verschil beschrijven? Meest extreme beschrijving zijn dat dan dus 9 beschrijvingen, ieders manier beschrijft de drie.
25-04-2010 | 12:06 | | Dennis Barneveld
Ethiek en De ingenieur: dit thema komt ook zeer uitvoerig aan de orde in de Gedragscode voor Ingenieurs die door KIVI NIRIA is opgesteld. Mijn vraag: wat vindt U van deze code zoals hij er nu uitziet, en wat kan er aan verbeterd worden volgens Uw inzicht?
24-04-2010 | 13:12 | | mr ir hendrik th van asselt

Reageer:
Naam
Email
Bericht